چهل و دومین نمایشگاه خودرو در توکیو از شنبه درهای خود را به روی بازدیدکنندگان باز می‌کند. در این نمایشگاه که هر دوسال یکبار برگزار می‌شود، امسال ۱۷۶ شرکت از دوازده کشور حاضرند و در نمایشگاه ۵۲ خودرو برای اولین بار در جهان رونمایی می‌شود. 
با اینکه این تعداد نسبت به نمایشگاه پیشین افزایش یافته، اما کاهش حضور شرکت‌کنندگان غیرژاپنی در نمایشگاه امسال محسوس است و دلیل آن کاهش اهمیت بازار ژاپن برای خودروسازان خارجی است که اکنون نگاهشان به بازارهای تازه مانند چین، هند و روسیه است. 
 فورد امسال به توکیو نیامده و جنرال موتورز تنها گوشه کوچکی را به معرفی محصولاتش اختصاص داده است. از بین شرکت‌کنندگان اروپایی هم تنها چند خودروساز با غرفه‌های بزرگ در نمایشگاه شرکت کرده اند. اما چهارده خودروساز ژاپنی با قدرت در نمایشگاه توکیو حاضر شده‌اند تا برتری تکنولوژی خود را در نمایشگاهی خانگی به رخ بکشند. 
خودروسازی ژاپن در طول سال گذشته با مشکلات زیادی دست به گریبان بوده است. بعد از مشکلاتی که برای خودروهای تویوتا در آمریکا به وجود آمد و نگاه جهان به کیفیت محصولات ژاپنی را با تردید روبرو کرد، سونامی و زلزله در بهار امسال و سیل تایلند در پاییز، به ظرفیت تولید کارخانه‌های ژاپنی ضربه زیادی زد. اما از همه این‌ها مهمتر، افزایش ارزش ین، واحد پول ژاپن، در برابر دلار و یورو است که کارخانه‌های ژاپنی ر ادر این کشور زمینگیر کرده است. 

با افزایش ارزش ین، قیمت تمام شده محصولات ژاپنی در بازارهای صادراتی روز به روز در حال افزایش است و این رقابت را برای ژاپنی‌ها سخت‌تر می‌کند. همزمان تولید‌کنندگان خودرو در کره‌جنوبی، چین و هند از نیروی کار ارزان و بازار پرسود خود حداکثر استفاده را می‌برند و سهمی بازار ژاپنی‌ها را از آن خود می‌کنند. کاهش رشد اقتصاد در بازارهای مهم صادراتی ژاپن در آمریکا و اروپا هم باعث شده تا فروش محصولات ژاپنی در خطر باشد. 
در داخل ژاپن هم خودروسازان ضرر می‌دهند. نیسان اعلام کرده که در همه بازارهای جهانی‌اش سود می‌کند به جز در خانه که سالانه حدود سه میلیارد دلار ضرر می‌دهد. مدیر نیسان می‌گوید اگر این وضع ادامه پیدا کند شرکت‌های ژاپنی چاره‌ای جز ترک ژاپن ندارند و ممکن است چهار تا پنج میلیون شغل در خطر باشد. 
با این تصویر ناخوشایند، تنها حربه‌‌ای که خودروسازان ژاپنی هنوز در چنته دارند، برتری آن‌ها در تکنولوژی ساخت خودرو است. هنوز کمتر خودروسازی در جهان است که می‌تواند با فن‌آوری ژاپن رقابت کند. مخصوصاً در ساخت خودروهایی که آسیب کمتری به محیط زیست می‌رسانند، ژاپنی‌ها حرف اول را می‌زنند و امسال در توکیو، ژاپنی‌ها این حرف را با صدای بلند اعلام کردند. 

از خودروی فان وی ساخت تویوتا، که می‌تواند مانند آفتاب‌پرست رنگ عوض کند و برای راننده یک منشی مجازی دارد، گرفته تا نیسان پی‌وو که بی‌نیاز از راننده جای پارک پیدا می‌کند و خودش را پارک می‌کند، امسال نمایشگاه توکیو از بیش از دیگر نمایشگاه‌ها صحنه خودنمایی تکنولوژی‌های جدید در ماشین‌ها است. 
ژاپنی‌ها همچنین از پیشروترین خودروسازان جهان در ساخت ماشین‌های کم مصرفند. تا ده سال آینده حدود ده درصد خودروهای جهان الکتریکی و کمی بیشتر از خودروهای هایبریدی یا با سوخت غیرفسیلی خواهد بود. بازاری که ژاپن می‌تواند در آن به راحتی رقابت کند. 
باید دید آیا تا آن زمان سیاست‌های اقتصادی دولت این کشور خواهد توانست مشکلات پیش روی این خودروسازان را از بین ببرد یا فاصله دیگر کشورها با ژاپنی ها کمتر و کمتر خواهد شد.  

عکس‌های این مقاله: راب شاو. برای دیدن مجموعه عکس‌های او از نمایشگاه توکیو ۲۰۱۱ به صفحه او در سایت فلیکر {لینک} مراجعه کنید. وبلاگ این عکاس خبری را هم می‌توانید در {این آدرس} مشاهده کنید.