در روزهایی که رئیس جمهوری آمریکا هر روز با یک توئیت یا فرمان یک جنجال به پا می‌کند،‌ توجه ویژه‌اش به صنعت خودرو و امر و نهی برای خودروسازان توجه برانگیز شده است. دلیل این توجه را باید در مسیری که او را به کاخ سفید رساند جستجو کرد.

از ده ایالتی که در انتخابات آمریکا به دونالد ترامپ رای داد هشت ایالت در قرق خودروسازان است و این صنعت بیشترین تعداد کارگر و کارمند را در این ایالت‌ها دارد. به همین دلیل است که آقای ترامپ قصد دارد خودروسازان را با تهدید و تشویق به سرمایه‌گذاری در آمریکا ترغیب کند تا برای کسانی که به او رای داده‌اند شغل ایجاد شود.

رئیس جمهوری تازه آمریکا پیش از آغاز رسمی ریاست جمهوری هشدار داد که بر خودروهای وارداتی از مکزیک ۳۵ درصد تعرفه وضع خواهد کرد و گفت قوانین و مالیات را برای صنایعی که در آمریکا فعالیت کنند کاهش می‌دهد. او همچنین در چند توئیت به فورد و جنرال موتورز به خاطر سرمایه گذاری در مکزیک حمله کرد.

این حمله‌ها و تهدید‌ها موثر بود. جنرال موتورز اعلام کرد در کارخانه‌هایش در آمریکا یک میلیارد دلار سرمایه‌گذاری می‌کند و هزار شغل جدید ایجاد خواهد کرد. فورد سرمایه‌گذاری یک میلیارد و ششصد میلیون دلاری‌اش در مکزیک را لغو کرد و اعلام کرد در عوض ۷۰۰ میلیون دلار در کارخانه‌اش در میشیگان سرمایه‌گذاری خواهد کرد. حرکتی که احتمالا تا ۷۰۰ شغل جدید در چهار سال آینده ایجاد می‌کند. فیات-کرایسلر، تویوتا و فولکس‌واگن هم اعلام کرده‌اند سرمایه‌گذاری در آمریکا را بیشتر خواهند کرد.

غروب مکزیک

خودروسازان تلاش می‌کنند بیشترین بهره را از شرایط موجود ببرند. رئیس جمهوری تازه آنها را وادار کرده است تا دستکم در کوتاه مدت از تصمیم‌هایی که در چند سال گذشته گرفته‌اند عقب‌نشینی کنند. کارخانه آئودی در مکزیک چند ماه است که افتتاح شده است و قرار است تنها مرکز ساخت مدل کیو۵ در جهان باشد. اگر قرار شود برای صادرات به آمریکا تعرفه‌ای پرداخت شود، معلوم نیست چه به سر این کارخانه خواهد آمد.

با این حال مدیران تلاش می‌کنند با استفاده از نفوذ و مذاکره با سیاستمداران بخشی از هزینه‌‌های این عقب نشینی را از دولت دریافت کنند. سرجیو مارکیونه، مدیر گروه فیات-کرایسلر، مری بارا، مدیر جنرال موتورز و مارک فیلدز، مدیر فورد چند روز پیش با دونالد ترامپ دیدار کردند. مدیر فورد بعد از این دیدار از سیاست‌های اقتصادی ترامپ تقدیر کرد و مارکیونه هم گفت اگر «انگیزه کافی» ایجاد شود کرایسلر می‌تواند ساخت وانت «رم» را از مکزیک به میشیگان منتقل کند.

از همه بیشتر مکزیک است که ضرر می‌کند. با میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری شرکت‌های آمریکایی، مکزیک بعد از آلمان، ژاپن و کره جنوبی، چهارمین صادرکننده خودرو در جهان است. در سال ۲۰۱۶ در مکزیک سه میلیون و ۵۰۰ هزار دستگاه خودرو ساخته شد و صحبت از ظرفیت پنج میلیون دستگاه در سالهای آینده بود.

اما اگر خودروسازان از مکزیک بروند، و اگر ترامپ برای واردات خودرو از مکزیک تعرفه ۳۵ درصدی وضع کند، سرچشمه این رونق خشک می‌شود.

همایشی که قرار بود هفته گذشته در مکزیکوسیتی، با حضور خودرسازان جهان، به افتخار رونق صنعت خودرو در مکزیک برگزار شود در عمل به مجلس عزا تبدیل شده بود. به گزارش روزنامه لس‌آنجلس تایمز، ۶۳ درصد از حاضران در این نشست معتقد بودند که سیاست‌های ترامپ به صنعت خودروی مکزیک ضربه خواهد زد. برخی مدیران در آنجا گفتند که خودروسازان آمریکایی برای راضی کردن رئیس‌جمهور برنامه‌های برای انتقال کارخانه‌هایشان از مکزیک را به زودی اعلام خواهند کرد.

نگرانی از آینده

بعد از رکود سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۱، صنعت خودروی آمریکا رونق خوبی داشته است. اما این رونق برای سرمایه‌گذاری در آمریکا کافی نبود. بیشتر سود خودروسازان از فروش خودروهای شاسی‌بلند و وانت است و خودروهای کوچکتر سود کمتری دارد. به همین دلیل شرکت‌ها تولید این مدلهای کوچکتر را به مکزیک منتقل کرده‌اند تا با نیروی کار ارزان آنجا، هزینه‌ها را پایین نگه دارند.

به علاوه این نگرانی وجود دارد که تقاضا برای خودرو در آمریکا، بعد از چند سال پر رونق، به حد اشباع نزدیک شده است. هنوز تعداد خودروهای قدیمی در جاده‌ها زیاد است و احتمالا سیاست‌های جدید دولت هم برای مدتی به تقاضای بیشتر دامن خواهد زد. اما خودروسازان نمی‌خواهند ظرفیت‌ تولید خود را در بازاری افزایش دهند که خطر رکود در آن وجود دارد. مخصوصا وقتی امکان بهتری در آن سوی مرز در مکزیک یا آن سوی دنیا، در چین داشته باشند.

سودای چین

بازار خودروی چین در حال حاضر از آمریکا بزرگ‌تر است. هر سال بیست میلیون دستگاه خودرو در چین فروخته می‌شود. این ظرفیت وجود دارد که این عدد تا چهل میلیون افزایش یابد. خودروسازان آمریکایی از این بازار سهم می‌خواهند. اما برای گرفتن سهم باید با خودروسازان چینی شریک شوند و در این کشور سرمایه‌گذاری کنند. خودروسازان آمریکایی برای اینکه اجازه فروش خودرو در چین داشته باشند مجبورند با یک خودروساز چینی سرمایه‌ گذاری مشترک کنند.

خودروسازان آمریکا از این ظرفیت تولید خارجی برای پاسخ به تقاضای داخل آمریکا استفاده می‌کنند. مثلا بیوک انویژن که به تازگی در بازار آمریکا عرضه شده در کارخانه بیوک در چین ساخته شده است.

آنچه واقعیت به خودروسازان دیکته می‌کند با آنچه رئیس جمهوری آمریکا از آنها می‌خواهد در تضاد است. در بلند مدت برای خودروسازان بهتر است که در بازاری سرمایه‌گذاری کنند که رشد در آن تضمین شده است. راضی کردن رئیس‌جمهور آمریکا در کوتاه مدت به قیمت اخراج و تعطیلی کارخانه‌ها در بلند مدت به دست خواهد آمد.